‘In de hemel is de muziek pas perfect’
ACHTERHOEK - In Veur de Draod beantwoorden Bekende Achterhoekers stellingen. Wie antwoordt legt zijn ziel bloot. Vandaag IJsbrand ter Haar (41), de organist die door heel Nederland de meest bijzondere kerkorgels mag bespelen.
Door André Valkeman
1) Mijn mentale bui is:
"Positief als altijd. Alhoewel, ik moet zeggen dat de vertoningen in de Tweede Kamer mij zorgen baren. Gister werd bekend op welke cultuurzaken bezuinigd worden. Wat een kaalslag. Muziekensemble voor kinderen, jeugdkoren… Ze krijgen nagenoeg niets. Gedegradeerd tot niets. Alsof die cultuur niet mag bestaan. Boeken krijgen een btw-verhoging maar pretparken ontspringen die verhoging. Dat zegt veel over de cultuurbeleving van dit nieuwe kabinet.
Ik bereid mij deze zaterdag voor op een concert in de Stevenskerk van Nijmegen. Een Bachconcert, op 30 juli. Met de discipline van mijn moeder."
2) Ik lijk het meest op ‘mien va/mo’:
"Mijn vader en ik lijken als twee druppels op elkaar. Mijn haar, mijn inhammen… Ik heb een bril, hij had die ook. Hij droeg een snor, dat deed ik ook. Stond mij bijzonder goed, vond ik, alleen mijn vrouw was geen fan.
In 2006 overleed mijn vader, ik was 24. Hij was en is een voorbeeld. Elke dag denk ik wel aan hem. Niet vanuit gemis of verdriet, maar als leidraad. Hij was integer en bedonderde niemand en werkte vijftig jaar hard in de bouw. De klusjesman van Aalten. Als er iets getimmerd of gemaakt moest worden in het dorp, dan had Ter Haar het al gedaan.
Mijn moeder leeft nog. Van haar komt mijn muzikale kant. Ze zong altijd in koren en al haar zeven kinderen motiveerde ze om muziek te maken. Iedereen doet dat nog trouwens."
3) Dit is mijn grootste angst:
"Je puberende kinderen vrij deze wereld in sturen, wat natuurlijk moet. Ik maak mij zorgen over de vele jongeren met een mes op zak. Het geweld op straat. Ook over de sociale media en mobieltjes en de mentale weerbaarheid van mijn kinderen daarin. Ze krijgen zoveel meer shit binnen, de hele dag.
Men doet aan mindfulness, dat komt natuurlijk omdat zo’n mobiel je geen verveling gunt. En verveling biedt de hersenen rust en mijmertijd om iets creatiefs te verzinnen. Nu streamen we de tijd vol met oordoppen in op een fatbike. Probeer dan maar rust te vinden."
4) Na de dood is er:
"Iets. Ik ben gelovig maar dat vertrouwen haal ik niet uit het geloof. Het zit muzikaal. Pythagoras had niet alleen zijn stelling, hij deed ook onderzoek naar snaarlengte en afstand en toonhoogte. Hij ontdekte dat je met 12 reine kwinten in hetzelfde zogenoemde octaaf terecht zou komen, dezelfde toon alleen dan hoger was zijn theorie. In werkelijkheid, op aarde, wil het geval dat een opeenvolging van 12 reine kwinten net geen gesloten cirkel oplevert. Oftewel: het is net vals als je dezelfde toon een octaaf hoger speelt. Mijn theorie is dat dat een verschil is tussen hemel en aarde. Wij doen een poging tot hemelse muziek. Componisten als Bach slaagden daar erg in. Maar de theorie, echte hemelse muziek, wacht na die theorie praktisch pas in de hemel. Dan klopt het octaaf van Pythagoras wel.”
5) Ik ben de laatste kerkorganist van Nederland:
"Allesbehalve. Oké, organisten vulden hele klassen van conservatoriums, dat is voorbij. Bij sommige opleidingen bestaan die zelfs niet meer. Maar er zijn nog steeds uitstekende leraren en ieder jaar studenten met uitstekende eindexamens. Na mij orgelt het door."
6) Dit was mijn laatste
vechtpartij:
"Ik ben geen wegkijker. Zelf sticht ik geen vechtpartijen hoor, maar als ze om mij heen ontstaan in de stad of bij horeca wil ik de-escalerend optreden en dat lukt mij ook altijd wel. Dat ik dan sus vond niet iedereen leuk, toch kreeg ik er nooit een klap voor."
7) Ik kan buiten de
Achterhoek wonen:
"Zeker. Ik woon in Arnhem. Maar de Achterhoek daar ga ik graag naartoe. In beeld zijn het lange rijen grote Amerikaanse eiken voor mij. De enige echte worsteling die ik met de streek had gaat over klassieke muziek. Waar Achterhoekers bij die muziek zeggen: das apart, zeggen ze hier in Arnhem eerder: dat was mooi. In dat woord apart zit bij Achterhoekers geen oordeel maar het onbekende."
8) De mens is monogaam:
"Met de goede instelling wel. Begin van relaties zijn makkelijk. Maar wat als je in mindere fases terechtkomt? Dan moet je eerst elkaar, wie weet met wat hulp, proberen te vinden. Je hebt beloofd voor elkaar te knokken, toch? In voor en tegenspoed. Als dat knokken gevraagd wordt, leven we in een tijd dat mensen helaas sneller, via zoiets als Second Love, de uitweg kiezen."
9) Mensen met een accent zijn:
"Afleren van accenten is eerder kwalijk dan zinvol. Sprekers ervan hebben karakter, iets ontwapenends en vrolijkheid. De mens die het spreekt heeft geen masker, geen façade."
10) Dit komt er op mijn
grafsteen:
"Begraven of niet, ben ik nog niet over uit. Ook over de tekst niet. Ik wil alleen geen lelijke granietensteen. Liever zo’n bruine plaat van cortenstaal."