GL/PvdA: 'Samen vooruit en slim groeien'
Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In acht dubbelinterviews spreken we de lijsttrekker en de voorzitter van de acht deelnemende partijen in de gemeente Lochem. Dit biedt, naast de politieke standpunten, ook een inkijkje in het reilen en zeilen van de partijen. De gestelde vragen zijn telkens nagenoeg dezelfde, maar omdat het er veel zijn, wordt steeds een selectie van de antwoorden weergegeven.
Dit is aflevering 7: GroenLinks/PvdA, met lijsttrekker Martine Willems (MW) en voorzitter Wilma Heesen (WH).
Vorige afleveringen:
1. Meedenken met Locem (MmL), 2. Gemeentebelangen (GB), 3. CDA, 4. VVD, 5. Democratische Partij Lochem (DPL), 6. D66
Door Henri Bruntink
GroenLinks en PvdA gaan voor het eerst samen de verkiezingen in, mét een gezamenlijk verkiezingsprogramma. De samenwerking was ook de afgelopen tijd al stevig, maar in de gemeenteraad zijn het formeel nog twee fracties. Ze begonnen de rit met elk twee zetels. Bij de PvdA splitste raadslid Jos Israel zich in juni 2025 af, vanwege het Israel-standpunt van de landelijke partij. De PvdA zit sinds mensenheugenis in de Lochemse gemeenteraad en maakte vaak deel uit van de coalitie. De partij was vooral in de kern Lochem altijd groot. GroenLinks is ook al jarenlang een vaste waarde in de raad en kende illustere voorlopers als Kombinatie Aktief Lochem (KAL). De K's in plaats van de C's in de naam geven al aan dat de wortels van groene politiek in de jaren '70 liggen.
In 1990 ontstond GroenLinks zowel landelijk als lokaal. Landelijk hebben leden van beide partijen in 2025 gestemd voor het opgaan in één partij. Komende zomer volgt een oprichtingscongres. De nieuwe combinatie doet nog niet in alle gemeenten met een gezamenlijke lijst mee. In Lochem is dat wel het geval. Volgens bestuur en fractie(s) was dit een logisch gevolg van veel raakvlakken en de toch als nauwe samenwerking.
De mensen
Wilma Heesen is voorzitter en kent de lokale politiek van binnenuit. Ze was eerder fractievoorzitter en wethouder namens de PvdA. Ze is een actieve pensionada en onder meer lid van de cliëntenraad van Marga Klompé en vertrouwenspersoon bij LochemEnergie. Lijsttrekker Martine Willems kan eveneens bogen op veel politieke ervaring en is momenteel lijsttrekker van de PvdA. In het dagelijks leven is ze directeur sales en business development bij Randstad en heeft hierdoor veel kennis van de arbeidsmarkt.
Als u de rol van de ander in één zin moet omschrijven, wat is die dan? Is de voorzitter de 'baas' of de 'facilitator', en is de lijsttrekker de 'uitvoerder' of de 'ster'?
WH: "Ik vind facilitator wel een mooi woord, in de betekenis dat het bestuur het werk van de mensen die aan de bak staan mogelijk maakt. Die mensen, dat zijn de fractie en de steunfractie. Maar soms doen we dingen ook wel samen, zoals het uitdelen van 'rode taarten' aan mensen en organisaties die goede dingen doen. Verder moet het bestuur bijvoorbeeld zorgen voor het op tijd inleveren van kandidatenlijsten voor de verkiezingen."
MW: "Er is ook veel samenwerking en afstemming met elkaar. Dat kan ook, omdat we met een klein clubje mensen zijn die elkaar goed kennen. Dat leidt tot regelmatig even klankborden en elkaar versterken. Dat kan onder meer omdat Wilma ook veel ervaring heeft met het uitvoerende werk."
WH: "De rol van de lijsttrekker is vooral het boegbeeld zijn van onze beweging. Maar verder moet het een team zijn waarbinnen iedereen even belangrijk is."
We horen steeds vaker over burn-outs of intimidatie in het lokaal bestuur. Ziet u het als taak van het bestuur om de mentale gezondheid van uw fractieleden te bewaken?
WH: "Ik zie dat zeker als taak van het bestuur. Het heeft zich de afgelopen tijd bij ons niet voorgedaan. De fractievoorzitter en het team hebben ook een rol om elkaar in de gaten te houden. Als het nodig is, moet je in gesprek gaan. Wat we zien en horen, is dat het raadswerk veel tijd kost. We houden kandidaten ook altijd voor dat ze zich dat moeten realiseren."
MW: "Het kost zeker 20 uur in de week, maar het maakt ook nogal uit met hoeveel zetels je in de raad zit."
De toon in het debat – ook lokaal en op sociale media – verhardt. Hoe ervaren jullie dit in Lochem?
MW: "Zelf heb ik daar niet veel last van gehad. Ik zie wel dat het tussen sommige personen niet zo lekker ging. Je mag best scherp op de inhoud zijn, maar niet op de persoon spelen of elkaar de maat nemen. Sinds het rapport van verkenner Dick de Cloe en wat daaruit is voortgekomen, zie ik dat de samenwerking in de raad is verbeterd. Ik heb altijd wel een prettige relatie gehad met iedereen. Je hebt ook veel contact met andere fracties, al is dat met de een wat meer dan met de ander. In het algemeen vind ik dat het geen theekransjespolitiek hoeft te zijn, maar dat je wel bij de inhoud moet blijven. Dat heb ik ook tegen De Cloe gezegd."
Als we in maart 2030 zijn, en we kijken terug op de raadsperiode die binnenkort gaat beginnen: wat moet er in Lochem absoluut veranderd zijn?
MW: "Op de eerste plaats moeten er dan een heleboel betaalbare huizen en huizen in de categorie sociale huur zijn gebouwd. Dat is hard nodig en dat horen we ook het vaakst in gesprekken met inwoners. Bouwen voor jongeren, maar ook voor ouderen die willen doorstromen naar een kleinere woning. Daarmee komt het hele systeem in beweging. Ik denk dat dit bij alle partijen voorop staat, dus het moet mogelijk zijn om de krachten te bundelen en daar samen beweging in te krijgen. Sociale huur is voor ons al lang een speerpunt. Ons voormalige raadslid Marian Beuke heeft daar in de 16 jaar dat ze in de raad zat altijd een stevig punt van gemaakt."
MW: "Een aantal jaren geleden hebben we een motie ingediend om kinderarmoede te bestrijden en te zorgen dat kinderen gelijke kansen krijgen en overal aan mee kunnen doen. Dat blijft een belangrijk punt voor ons. Er zijn wel stappen gezet, onder andere door de Stichting Leergeld en 't Baken, maar we zijn er nog niet. Kinderen moeten toegang krijgen tot bijvoorbeeld huiswerkbegeleiding. Hier is samenwerking van verschillende instanties van groot belang."
MW: "We moeten een goede visie ontwikkelen op het buitengebied. Daar komen veel zaken samen, zoals natuur, biodiversiteit, landbouw, recreatie en gezondheid. Het Programma Buitengebied is een goede start, maar er moet een brede visie komen. We moeten zuinig zijn op het buitengebied waar al die functies samenkomen. Zowel de natuur als de transitie van de landbouw is van belang. We moeten het met elkaar doen, dus zorgen dat de gemeente niet tegenover, maar naast de boeren komt te staan. "
De Keuzes
Bouwen in het buitengebied om de woningnood op te lossen? OF: Het buitengebied gaat op slot, dan maar minder woningen?
MW: "Als je net iets buiten de kern bouwt, zit je automatisch al in het buitengebied. Dat speelt ook bij de woningbouwplannen waar we al mee bezig zijn. Die moet zeker doorgaan. Het buitengebied hoeft dus zeker niet op slot, maar toch liever eerst optoppen en inbreiden. En als je dan toch het buitengebied in wilt, moet daar een goede visie onder liggen. Om verrommeling van het buitengebied te voorkomen."
Inbreiden en de hoogte in? OF: Het dorpse karakter behouden?
MW: "Wat is hoog? Het moet wel passen in de kern, maar als je voldoende betaalbare woningen wil, moet je wel de lucht in. Een paar woonlagen kan meestal wel zonder het dorpse karakter aan te tasten. Draagvlak is daarbij wel belangrijk. In gesprek gaan over wat waar wel of niet kan, is een goed idee. Kijk naar de Kokstraat in Eefde. We willen graag betaalbare woningen, maar het moet wel passen in de omgeving."
Eigen inwoners van de gemeente krijgen voorrang op huurwoningen? OF: Iedereen is gelijk: statushouders en mensen van buitenaf maken evenveel kans?
MW: "Prioriteit geven aan mensen met een sociale of economische binding met de gemeente is belangrijk. Maar daarnaast zijn er ook andere groepen die je moet huisvesten, zoals statushouders. Dat zijn taken die we willen en moeten uitvoeren. Kijken naar doelgroepen is van belang om te voorkomen dat woningen bijna alleen maar naar mensen van buiten de gemeente gaan, zoals bij de Detmerskazerne in Eefde is gebeurd. Dat heeft veel te maken met de prijzen van woningen."
WH: "Ook onze ondernemers vragen al lang om meer betaalbare woningen voor de goede balans tussen werkgelegenheid en wonen."
Geld naar cultuur en kunst? OF: Geld naar sportverenigingen?
MW: "Onmogelijke keuze! Allebei zijn ze belangrijk. Over het belang van sport hebben we het al gehad. Maar kunst en cultuur zijn zeker zo belangrijk."
WH: "Kunst en cultuur spelen een belangrijke rol bij de mentale gezondheid van mensen. Dat moet je dus ook toegankelijk en betaalbaar maken voor iedereen."
We plaatsen windmolens op Lochems grondgebied om de taakstelling te halen? OF: We betalen liever een boete dan dat we ons landschap aantasten?
MW: "We staan voor een energietransitie en daarbij is windenergie ook een aspect. Maar de mogelijkheden qua locaties zijn beperkt. De Papenslagweg is een mogelijkheid, maar dan moet dat kunnen binnen de landelijke afstandsnormen die nog volgen. En uiteraard zijn gezondheidsaspecten erg belangrijk in dit verhaal."
Een bindend referendum over grote projecten? OF: De gemeenteraad is gekozen om te beslissen, dus geen referenda? En wat vinden jullie van een burgerberaad?
MW: "De gemeenteraad is gekozen, dat is een belangrijk uitgangspunt in onze democratie. Maar we zouden het wel mooi vinden om in de komende periode eens een burgerberaad te organiseren rond een bepaald onderwerp. Dan horen we ook eens de mening van een brede groep inwoners, in plaats van alleen tegenstanders van een project. Het is ongelofelijk belangrijk om naast inwoners te blijven staan en ze ook te betrekken bij de keuzes die moeten worden gemaakt."
Boeren moeten ruimte inleveren voor natuurherstel en woningbouw? OF: De agrarische sector gaat voor?
MW: "De agrarische sector is een heel belangrijk onderdeel van onze gemeente. Tegelijkertijd moeten we ook zuinig zijn op natuur en landschap. Dan kom ik weer op die goede visie voor het buitengebied. Zodat duidelijk is wat wel en niet kan. Boeren moeten we helpen bij de noodzakelijke transitie. Oplossingen liggen onder meer op het vlak van agrarisch natuurbeheer op een manier dat de boer er wat aan kan verdienen. Er zijn in de gemeente trouwens al veel boeren die goede initiatieven hebben ontplooid. Die kunnen als voorbeeld dienen en andere boeren inspireren. Boeren verdienen onze steun en moeten niet in een kwaad daglicht gesteld worden."
Wat zijn de voor- en nadelen van een onderdeel zijn van een landelijke partij?
MW: "Een groot voordeel zijn de contacten met provinciale en landelijke partijgenoten. Goed voorbeeld is de strijd voor behoud en terugkeer van de bus van Borculo naar Deventer. De inzet van onder meer Kamerlid Habtamu de Hoop heeft daarbij echt geholpen. Je staat er als lokale afdeling dan niet alleen voor."
[APART KADER]
Dit is GroenLinks/PvdA
Naam: GroenLinks/PvdA (GL/PvdA)
Huidig aantal zetels: 3 (voor afsplitsing: 4)
Voorzitter: Wilma Heesen (Lochem)
Lijsttrekker: Martine Willems (Lochem)
Nummer 2 t/m 5:
2. Erwin Beumer (Laren)
3. Ruben Otemann (Lochem)
4. Joost Düking (Eefde)
5. Nanneke Boers (Lochem)
Website: lochem.groenlinks.nl
