Plan voor nieuwe pompen bij sluis Eefde in strijd tegen droogte

EEFDE – Rijkswaterstaat Oost-Nederland gaat zogenoemde buisvijzelpompen aanbrengen bij het sluizencomplex in het Twentekanaal in Eefde. Daarmee kan ook bij lage waterstand van de IJssel rivierwater naar het kanaal worden overgeheveld. Met het plan is een investering van naar schatting dertig miljoen euro gemoeid. 

Door Sander Grootendorst

Het plan is noodzakelijk omdat anders het achterland met een tekort aan zoetwater te kampen krijgt, zegt Peter Schrijver, heemraad (lid dagelijks bestuur) bij Waterschap Rijn en IJssel. Hij licht het plan toe in het digitale blad Onze IJssel. “We worden ingehaald door de klimaatscenario’s. We krijgen vaker te maken met droogte en een lage stand van de IJssel. Om voldoende water in de oostelijke helft van ons land te krijgen, zijn we afhankelijk van de IJssel. Mede als gevolg van de uitslijting van de rivierbodem, vraagt dat om een robuuste wateraanvoer.”

Het eerder deze eeuw drastisch uitgebreide sluizencomplex bij Eefde is niet alleen van groot belang voor de binnenscheepvaartverbinding van en naar het oosten, ook voor de landbouw en de natuur in de Achterhoek, Twente, Salland en Drenthe heeft het een wezenlijke rol. In zomer worden via de sluis tienduizenden kubieke meters IJsselwater in het ‘bij normale waterstand’ zes meter hoger gelegen Twentekanaal gepompt. Zolang het waterpeil in de IJssel hoger is dan 2,5 meter boven N.A.P. kan de huidige pompinstallatie en dat aan. 

De afgelopen zomers stond het water in de IJssel meerdere keren extreem laag, waardoor overpompen niet meer mogelijk was. Schrijver

“Daarom zijn in de zomermaanden telkens tijdelijke pompen en buizen geplaatst om rivierwater in het Twentekanaal te brengen. Dat kost ons twee miljoen euro per seizoen.”

De oplossing: het aanbrengen van drie meebewegende buisvijzelpompen die een doorsnee hebben van vijf meter. “Daarmee kan onder alle omstandigheden water zowel in- al uitgepompt worden.” De pompen kunnen maximaal 22,5 kubieke meter IJsselwater per seconde in het Twentekanaal brengen. De waterschappen zijn aan Rijkswaterstaat een tarief per geleverde kubieke meter IJsselwater verschuldigd.

Waterkrachtstroom
Uiteindelijk verdient de uitgave van circa dertig miljoen euro zichzelf terug, want de twee miljoen per jaar van nu hoeft niet meer te worden betaald. En er zit ook echt winst in: “Met de nieuwe installatie kun je waterkrachtstroom opwekken als in de wintermaanden overtollig water uit het Twentekanaal wordt afgevoerd naar de lager gelegen IJssel. Geschat wordt dat er jaarlijks minstens één miljoen euro aan groene stroom mee kan worden opgewekt, zodat de pompen per saldo energieneutraal werken.”

Voor Waterschap Rijn en IJssel is de inlaat van rivierwater met name belangrijk om de Berkel en Schipbeek op peil te houden in tijden van droogte, zegt Schrijver. En het IJsselwater reikt verder: het Almelose Kanaal, de Overijsselse Vecht en het Coevorden-Vechtkanaal profiteren ervan. Ook moet de inlaat van IJsselwater zogenoemde schutverliezen compenseren: bij elke doorvaart van vrachtschepen stroomt er water uit het kanaal en dan gaat het bij elkaar opgeteld om grote hoeveelheden.

Rijkswaterstaat neemt de helft van de dertig miljoen euro voor zijn rekening. De waterschappen Rijn en IJssel, Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen en de provincies Drenthe en Overijssel betalen de andere helft.
Het algemeen bestuur van Rijn en IJssel moet het plan officieel nog bekrachtigen.