Van tramstation tot landschap: Gorssels Erve strijdt voor behoud

GORSSEL – Stichting Gorssels Erve heeft een doel: het behoud van de karakteristieke, historische elementen in Gorssel en daarmee het markante dorpskarakter. Door de strategische inzet van de nalatenschap van een vermogende dorpsgenoot heeft de stichting inmiddels een aantal succesverhalen geboekt. Een van de meest kenmerkende is tramstation Gorssel, dat zaterdag 12 september het 100-jarig bestaan viert.

Door Guus Helle

“Het begon in 2001 met een vraag aan mijn toenmalige buurvrouw. Ze was al op leeftijd en ik was benieuwd wat ze met haar vermogen ging doen na haar overlijden”, vertelt Ruurd Thomas, secretaris van Gorssels Erve. “Ze wilde het lokaal besteden, maar er was geen lokaal Goede Doelenfonds.”

Hij had een aantal jaren eerder met spijt toegekeken hoe de oude Villa Bloemendaal werd gesloopt. Terwijl het historische pand verdween, ontstond bij hem en zijn medebestuurders Jan de Zeeuw en Inez Rensink het verlangen om karakteristieke elementen in Gorssel en omgeving te behouden. In 2003 is de stichting Gorssels Erve opgericht en in 2019 zijn ze met het legaat van de buurvrouw aan het werk gegaan.

Uniek
“Gorssel kent zeldzame en zelfs unieke elementen”, aldus Thomas. “De Hoofdstraat is bijzonder breed, de huizen staan ver van de weg. Dit is zodat paard en wagen vroeger makkelijk een stop konden maken en weer verder konden rijden.” Ook waren oorspronkelijk alle gebouwen vrijstaand en markant van uiterlijk, legt hij uit. “Dat zie je bijna nergens.”

Het gaat de stichting niet alleen om de gebouwen in het dorp, maar ook om het groene buitengebied. “Binnen een straal van 5 kilometer om Gorssel zijn maar liefst vijf landschapstypen te vinden: heide, bossen, coulissen, enken en uiterwaarden, de zeldzame kronkeluiterwaarden. We vormen een groene buffer tussen een aantal grote steden en de A1. Zeer het behouden waard.”

Dit beogen ze te doen door financiële ondersteuning te geven aan verschillende initiatieven die anders niet van de grond waren gekomen. Zoals een onderzoek naar de landschappelijke opbouw van de uiterwaarden, uitbreiding van de Marke Gorsselse Heide met bos-en heide grond, steun voor het podium van het Open Luchttheater en de uitgave van een boek over kunst dat bijzondere locaties in Gorssel toont.

En natuurlijk het tramstation Gorssel, dat zonder een donatie van 50.000 euro van Gorssels Erve niet behouden had kunnen worden voor Historische Vereniging De Elf Marken. “Toen in 2025 woningcorporatie Viverion het station op de markt zette, kon de vereniging huurder blijven onder een nieuwe stichting. Echter was er zoveel noodzakelijk onderhoud dat direct aangepakt moest worden, dat het bijna financieel niet haalbaar was”, vertelt penningmeester De Zeeuw. “Dat heeft Gorssels Erve kunnen bekostigen.”

Uitdagingen
Met het tramstation in uitstekende staat en klaar voor het 100-jarig jubileum kijkt de stichting naar de toekomst. Een van de grote uitdagingen gaat de uitbreiding van omliggende steden zijn, voornamelijk Deventer, aldus Thomas: “We zien dat Deventer steeds meer ruimte nodig heeft. Het is de afgelopen decennia al naar het noorden en het oosten uitgebreid. Met de IJssel ten westen blijft alleen het zuiden over. En dan komen ze snel uit in de gemeente Lochem, richting Epse en Gorssel.”

Het valt de bestuursleden op dat niet alle inwoners van de voormalige gemeente Gorssel zich bewust zijn van wat er op het spel staat. Daarom willen ze meer bekendheid geven aan hun stichting en aan wat hun missie als lokaal fonds voor lokale initiatieven zo belangrijk maakt. De Zeeuw: “We gaan tijdens het jubileum van het tramstation vertellen over onze bijdrage en tijdens Monumentendag een week later willen we mensen voorlichting geven.”

Daarnaast is het idee ontstaan om een wandeling door Gorssel te organiseren: “Er zijn mensen bij De Elf Marken die zeer veel kennis hebben over het dorp. Hoe leuk is het dan niet voor bewoners en bezoekers om een wandeling te maken waarbij hen de historische details worden verteld over de gebouwen die ze zien.”

Het doel van de stichting, voor huidige èn nieuwe bewoners, blijft hoe dan ook relevant, is de verwachting. Thomas: “We zijn de luis in de pels. We houden in de gaten wat de gemeente en andere organisaties voor plannen hebben voor Gorssel en doen ons best het typische karakter van ons dorp en omgeving te behouden en te herstellen.”

Elders in deze krant is meer te lezen over het programma van de 100-jarige viering van tramstation Gorssel.