Waterschap blij met regen en met kunstenaars

RUURLO/VORDEN – De fiets is het handigste vervoermiddel om de dertig kilometer lange route van de eerste Baakse Beek Kunst-Biënnale (BBKB) af te leggen en alle elf kunstwerken te bekijken. Met de auto kan ook, maar dan moet je soms nog wel een eindje lopen. Eén van de kunstwerken is zichtbaar vanuit de trein. 

Door Sander Grootendorst

Mede-passagiers wezen elkaar erop, vlak voor het binnenrijden van station Ruurlo (vanuit de richting Vorden): een groepje kraanvogels langs het spoor. Geen echte, maar kunstzinnige, door Louky Scheltema vervaardigd van gelast staal, steigerbuis en glas. Scheltema is een van de deelnemers aan de biënnale, en – samen met communicatiespecialist Alice te Wechel – initiatiefnemer van het project dat voortaan om het jaar zijn beslag zal krijgen in het stroomgebied van de Baakse Beek.

Rivieren en beken overschrijden moeiteloos grenzen; burgemeester Patrick van Domburg van Bronckhorst had dat ook gedaan: hij sprak bij de officiële opening van de route bij restaurant De Heikamp (Ruurlo) in buurgemeente Berkelland op donderdag 11 juni het publiek toe. “De Baakse Beek is hét verbindende element in deze omgeving”, constateerde hij. Dat die verbinding in dit project op zo’n interessante manier wordt waargemaakt, met een dragende rol voor het waterschap én voor de kunstenaars: “daar mogen alle betrokkenen trots op zijn”, aldus Van Domburg.

Hij benadrukte het belang van een beek zoals de Baakse in tijden van klimaatverandering. Klimaat is het thema van de biënnale; alle kunstenaars maakten in een korte toelichting op hun bijdrage duidelijk dat ze zich nauw met het thema verbonden voelen. Hun kunst straalt geen pessimistische boodschap uit, integendeel, er is hoop. Scheltema over haar kunstwerk: “Kraanvogels broeden sinds 2001 weer in Nederland. Ze laten zien dat de natuur zich kan herstellen als de mens het juiste doet.”

Paraplu’s
Voor deel twee van de bijeenkomst begaf het gezelschap zich over de parkeerplaats naar het kunstwerk van Jo Huijsman. Het hield op met zachtjes regenen, heemraad Peter Schrijver van Waterschap Rijn en IJssel richtte zicht tot een zee aan paraplu’s, dat maakte zijn betoog des te krachtiger. “Klimaatverandering is voor ons een echte uitdaging. Cijfers wijzen uit dat de situatie steeds urgenter wordt. We hebben in 2018 voor het eerst een extreem droog jaar meegemaakt. Dat herhaalde zich in 2019. We stonden voor een uitgedroogde vijver, hier in deze landgoederenzone. We concludeerden dat we sneller dan gedacht werkt moesten maken van de aanpassing van ons watersysteem.” Een van de basispunten is dat het water langer in het gebied moet worden vastgehouden in plaats van af te vloeien. “Het motto: elke druppel de grond in. Dus ik ben als waterschapsbestuurder heel blij met de regen die nu valt. Al had het bij deze opening natuurlijk even wat langer droog mogen blijven…”

Een van de grote infiltratieprojecten van het waterschap is de aanpak van de landgoederenzone langs de Baakse Beek. “Daarbij werken we samen met landgoedeigenaren, pachters en inwoners. En we communiceren over de plannen, we vertellen het verhaal erachter. Bijvoorbeeld via nieuwsbrieven. Maar we moeten nóg meer mensen bereiken. Op aan andere, originelere manier. Dit kunstproject is daarom zeer welkom: kunstenaars maken zichtbaar waar wij en al die andere betrokken mee bezig zijn – met het oog op de toekomst.”

Verlies en veerkracht
Ria Leliveld, wethouder van de gemeente Berkelland, sloot zich daarbij aan: “Jullen hebben heel veel energie gestoken in het verbinden van kunst met een actueel vraagstuk.” Een vraagstuk dat iedereen raakt: “Het gaat om onze leefomgeving. Om hoe we omgaan met grond en met water. We hebben het hier ook over bewustwording.” Leliveld stelde eveneens dat kunst daarin een rol kan spelen en overigens ook poëzie: alle kunstenaars schreven bij hun werk een gedicht dat door dichter en streektaalkenner Hans Mellendijk in het Achterhoeks werd vertaald.
Toen het tijd was voor het voorstelrondje van de kunstenaars, brak het onweer los en verplaatste iedereen zich weer naar de bosveranda van De Heikamp. Maar niet voordat Jo Huijsman haar kleurige kunstwerk samen met heemraad en wethouder van enkele strikken had verlost: de officiële openingshandeling. In de bosveranda gaf ze een toelichting: “Het kunstwerk bestaat uit huisjes gemaakt van betonstaal. Die geven het naoberschap weer. Daar doorheen geweven zitten gebruikte filters van tuinzwembaden. Die heb ik gesloopt en schoongemaakt. Het werk heeft de kleuren van de Achterhoek: groen voor bos en veld, geel voor het graan, blauw voor het water, rood voor de daken. Ik noem het kunstwerk de Achterhoek Blues, het verbeeld tegelijkertijd verlies en veerkracht.”

Catalogus
Alle elf kunstenaars geven in het routeboekje infomatie over hun bijdrage. “Het is meer dan een routeboekje, het is een catalogus”, zei Alice te Wechel. Ook anderen komen erin aan het woord, onder wie landgoedeigenaar Diederik van Dorth tot Medler van ’t Zelle. “We doen graag mee met dit soort initiatieven, zo kunnen we laten zien wat we zijn en doen als landgoed. Daarin hebben we een maatschappelijke functie.”

De catalogus is onder meer te koop bij De Heikamp en bij de VVV’s van Ruurlo, Lochem, Vorden en Zutphen. De kunstwerken blijven staan tot en met 13 augustus. Voor alle overige informatie: bbkb.nl.