Spuitzones blokkeren woningbouw in Lochem – tijd voor echte keuzes

De bouw van zo’n 77 woningen in Harfsen staat onder druk door de zogeheten spuitzones. Recente landelijke jurisprudentie heeft duidelijk gemaakt dat je niet binnen 50 meter van landbouwgrond mag bouwen waar gewasbeschermingsmiddelen (pesticiden) mogen worden gebruikt. Wat lange tijd een grijs gebied was, is nu harde werkelijkheid. 

Harfsen is geen uitzondering. Ook in Laren – bijvoorbeeld nabij de Sportparklaan en in Laren-Zuid – hebben bouwplannen te maken met dezelfde problematiek. Het probleem ligt niet bij de woningbouw, maar bij de manier waarop landbouw, wonen en gezondheid ten opzichte van elkaar zijn georganiseerd.

Oplossen met zak geld is onvoldoende
De huidige reflex van het Lochemse college van B&W is begrijpelijk maar onvoldoende: kijken of het bouwprobleem in Harfsen met een zak (gemeenschaps)geld kan worden opgelost. Door rechten af te kopen of grond op te kopen kan misschien één project doorgaan. Maar dat is geen structurele oplossing. De spuitzonekwestie speelt immers op meerdere beoogde bouwlocaties in de gemeente.

Fundamenteel andere benadering noodzakelijk
Een echte oplossing vraagt om een fundamenteel andere benadering: hoe verdelen we de schaarse ruimte? En hoe maken we de omslag naar een agrarische sector die bedrijfseconomisch gezond is en blijft, én die gezond is voor omwonenden en natuur?

Daarbij hoort ook een versnelling van de overgang naar landbouw zonder pesticiden. Zolang landbouwgif wordt gebruikt vlak naast bouwlocaties, blijven spuitzones woningbouw blokkeren. Een grotendeels gifvrije landbouw maakt die zones overbodig – en creëert ruimte voor gezonde woonbuurten én een vitaal buitengebied. 

Hoe woningbouw wél mogelijk kan worden
Dat dit wat spuitzones betreft op termijn zeker mogelijk kan worden, blijkt uit de kabinetsreactie op het advies van de Commissie STOER. Demissionair minister Mona Keizer van Wonen schrijft daarin dat dat zij het eens is met een aantal goede adviezen over de spuitzonekwestie, zoals ontwikkeling van een landelijk toetsingsmodel voor spuitzones met bijbehorende wettelijke regels, ‘minnelijke trajecten’ met agrariërs over functiewijziging van grond vanaf het begin van bouwprojecten, en zo nodig ‘nadeelcompensatie’ voor agrariërs. De minister gaat niet mee in het advies van STOER om in sommige situaties agrarisch gebruik van landbouwgrond te kunnen verbieden, omdat dit een inbreuk op eigendomsrecht is. De kabinetsreactie van minister Keizer laat zien hoe woningbouw wél mogelijk kan worden wanneer ruimtelijke keuzes samengaan met landbouwtransitie en aandacht voor gezondheid.

De vraag voor het College van Lochem is niet óf zij in beweging moet komen rond de spuitzonekwestie, maar hóe. Blijven we gemeenschapsgeld steken in lapmiddelen, of kiezen we voor een koers die toekomstbestendig is? Alleen die laatste keuze biedt echt perspectief – voor Harfsen, Laren en alle andere plekken waar woningbouw nu vastloopt.

Ageeth Lindner (Harfsen) en Jan Koster (Laren)