Historisch tramstation Gorssel viert honderdjarig bestaan

GORSSEL - Het historische tramstation aan de Van der Capellenlaan in Gorssel bestaat dit jaar precies honderd jaar. Een uitgewezen moment om bij stil te staan. Het station was alleen de eerste negentien jaar in gebruik als tramstation. Daarna volgden verschillende gebruikers, afgewisseld met perioden van leegstand. Sinds 2011 is het pand met veel plezier in gebruik door de Historische Vereniging De Elf Marken.

Door Gerrit Groot Wassink 

Na vele jaren van plannen maken was het in 1925 eindelijk zover. De aanleg van de tramlijn Deventer-Gorssel-Zutphen werd écht gerealiseerd. De tramlijn was bedoeld als aanvulling op de lijn Zutphen-Emmerich. In 1925 verleende de gemeente de vergunning voor de bouw van een tramstation aan de Van der Capellenlaan in Gorssel. Voor de bouw heeft het treinstation in Waulsort (België) model gestaan. In oktober 1926 was het gebouw gereed voor ingebruikname. 

De spoorlijn was helaas geen heel lang leven beschoren. Vlak voor de bevrijding in april 1945 bliezen de Duitsers de gecombineerde spoor- en trambruggen over het Twentekanaal bij Eefde op. De trambrug is na de oorlog niet hersteld, daarmee kwam een einde aan de tramlijn Deventer-Zutphen en verloor het station in Gorssel haar functie. 

Diverse bewoners
Meteen na de oorlog maakte de Vereniging ’t Nut van het gebouw gebruik voor het geven van de cursus handvaardigheid voor de jeugd. Daarna gebruikte een handelaar in grondstoffen en chemicaliën het gebouw enkele jaren. Toen de gemeente het gebouw in 1949 van de Gelderse Tramwegen (GTW) voor 4950 gulden overnam moest deze handelaar vertrekken. De gemeente had andere plannen, maar wist deze niet te realiseren met als gevolg dat het gebouw maar liefst 18 jaar leeg bleef staan.

Pas in 1967 trok Tennisclub LTC-Gorssel in het gebouw, maar vertrok weer in 1975. Van 1978 tot 2000 huurde de Postduivenvereniging samen met de Wandelvereniging het gebouw. Toen was er weer leven in de brouwerij met postduivenshows en het regelmatig inkorven van duiven. Beide verenigingen betaalden echter slechts het symbolische bedrag van één gulden huur per jaar. De gemeente zocht een betere huurder en zegde de huur op. Het gevolg was dat in 2000 het gebouw weer leeg kwam te staan. Dat duurde dit keer 11 jaar. 

Smalspoormuseum
In 2001 meldde het smalspoormuseum in Valkenburg bij Leiden zich. Ze wilden het gebouw kopen, afbreken en in Valkenburg (Zuid-Holland) weer opbouwen. Dat wilde de gemeente niet, want het gebouw was sinds 1995 een gemeentelijk monument. De gemeente wilde het gebouw een lokale bestemming geven door bijvoorbeeld de VVV erin onder te brengen. Het Valkenburgs museum heeft daarna besloten om zelf een nieuw station te bouwen, exact naar voorbeeld van het Gorsselse gebouw. Dat is hen gelukt en in 2013 werd de replica geopend.

Nieuw jasje
De Historische Vereniging De Elf Marken was in het Richtershuis in Harfsen uit haar jasje gegroeid en was op zoek naar een ruimer onderkomen. Een Historische Vereniging in een historisch gebouw, dat sprak iedereen wel aan. De Elf Marken gaf bij de gemeente aan dat ze interesse had indien het gebouw aangepast en vergroot zou worden. Onder leiding van voorzitter Willy Holtslag-Harkink en geassisteerd door Piet Staal en Henk Bruil, begon een lange periode van plannen maken, zoeken naar geldschieters, lobbyen en onderhandelen.

Langzaam maar zeker lukte het om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen. Verschillende partijen waren bereid om een forse financiële bijdrage te leveren om dit monumentale gebouw op te knappen en een bijpassende bestemming te geven. Uiteindelijk heeft de gehele renovatie, het glazen omhulsel en de aanbouw meer dan 500.000 euro gekost. Woningbouwvereniging Spectrum Wonen (nu Viverion) werd eigenaar en De Elf Marken huurder van het gebouw. Op 28 oktober 2011 kon het fraai gerenoveerde tramstation in aanwezigheid van de terecht trotse Willy Holtslag en veel genodigden en belangstellenden worden geopend. De Elf Marken maakt sindsdien naar volle tevredenheid gebruik van dit unieke gebouw. 

In Gorsselse handen
In 2025 besloot Woningbouwvereniging Viverion dat het beheren van een historisch tramstation niet tot haar taken behoorde. Er werd naar een koper gezocht. Als snel werd door enkele Gorsselnaren de Stichting Tramstation Gorssel opgericht. Stichting Gorssels Erve ondersteunde dit initiatief. Daardoor kwam rond de jaarwisseling tot groot genoegen van de Historische Vereniging het tramstation volledig in Gorsselse handen. De nieuwe stichting is voortvarend begonnen en in het eerste halve jaar was alle achterstallige onderhoud al uitgevoerd. Daardoor kan het 100-jarig bestaan dit najaar in een prachtig onderhouden pand gevierd worden.

Viering
Het honderdjarig bestaan wordt in het Open Monumentenweekend van 12 en 13 september uitgebreid gevierd. Alle geïnteresseerden kunnen het gebouw van binnen en van buiten bewonderen. Er is een foto-expositie over de tramlijnen en het tramstation en er zijn ook een tweetal prachtige maquettes. Buiten zijn een antieke ZEGO-bus een de tram Bello te bewonderen en een ritje hoort ook tot de mogelijkheden. Voor de sportievelingen zijn een tweetal historische wandelingen samengesteld en er zijn fietstochten langs de voormalige tramsporen uitgezet. Eind augustus publiceert de historische vereniging meer details over de viering, maar zaterdag 12 en zondag 13 september kan alvast in de agenda genoteerd worden.