LochemEnergie viert 15 jaar vol burgerkracht en duurzame ambities

LOCHEM – LochemEnergie, de energiecoöperatie die zich inzet voor duurzaamheid en een fossielvrije toekomst, bestaat 15 jaar. En dat wordt groot gevierd op 26 september in de Gudulakerk in Lochem met een duurzaamheidsmarkt, een seminar over naoberschap en duurzaamheid, en een lezing van weervrouw en klimaatexpert Margot Ribberink: “Je bent niet alleen met de energietransitie bezig, je doet het met zijn allen.” 

Door Guus Helle

LochemEnergie heeft in de jaren sinds de oprichting in 2011 een indrukwekkend aantal projecten van de grond gekregen. Veelal vanuit het idee dat een energietransitie niet alleen vanuit de overheid moet komen, maar dat burgers actief mee kunnen helpen en het proces kunnen versnellen, leggen Tonnie Tekelenburg en Edie Peters uit, twee van de vrijwilligers van het burgerinitiatief. De coöperatie telt tegenwoordig 1.500 leden en zit bij de gemeente aan tafel als er over duurzaamheid wordt gesproken.

Techneuten
Het begon 15 jaar geleden met een handvol mensen die zich zorgen maakten over de wereld en het klimaat, vertelt Edie: “Vaak echte techneuten, die dicht bij huis concrete stappen wilden ondernemen.” Zoals het isoleren van woningen en het plaatsen van zonnepanelen, maar ook ambitieuzere doelen: “Het idee bestond om een waterkrachtcentrale te bouwen in de Berkel, maar dat is nog niet van de grond gekomen. Hoewel het nog wel op de agenda staat.”

Een wezenlijk onderdeel van de aanpak is het wegwijs maken van inwoners in de energietransitie. Door advies te geven, ze te helpen aan subsidies en door een zogeheten energieconciërge een bezoek aan woningen te laten brengen. “Deze bekijkt wat er mogelijk is om oude woningen energie-efficiënter te maken en wij leveren dan de benodigde isolatiematerialen aan. Dit helpt bij het bestrijden van energiearmoede bij mensen die zelf niet de middelen hebben om hun woning te verduurzamen.”

Het burgerinitiatief heeft elektrische deelauto’s gerealiseerd, zonnepanelen op de daken van boerenschuren geplaatst en was zelfs van plan om oude huizen van het gas te helpen door ze aan te sluiten op waterstof: “Voorlopig is het bij een experiment gebleven dat we van 2022 tot 2024 met onder meer Alliander, Remeha en Westfalen Gassen hebben uitgevoerd. Het bleek goed en veilig te werken. Maar tot een vervolg is het nog niet gekomen omdat waterstof momenteel te duur is.”

Wat wel op korte termijn een succes kan worden, is het huidige project ‘Energie delen’: een overschot van energie die particulieren en bedrijven opwekken met hun zonnepanelen opslaan in grote accu’s en onderling delen. Om dat goed te laten verlopen werkt LochemEnergie samen in het platform EnergieBoxx, dat specifieke software ontwikkelt. De coöperatie hoopt dat het ook een uitkomst gaat zijn voor inwoners die niet de mogelijkheid hebben om zonnepanelen aan te schaffen. “Zo kunnen ze toch de voordelen van de energietransitie ervaren”, aldus Edie.

Om dit een stapje verder te helpen, worden leden en bezoekers tijdens het jubileumfeest gevraagd een bijdrage te doen aan de aanschaf van een grote batterij: “Deze kunnen we slim inzetten om elektriciteit terug te verkopen aan het net en zo worden de woonlasten van de aangesloten woningen verlaagd. De milieudiscussie die nogal eens ontstaat als je het over de energietransitie hebt, kun je dan overslaan, want iedereen heeft er praktisch en financieel voordeel van in de vorm van goedkope stroom.”

Ambassadeur
Margot Ribberink, weervrouw en klimaatambassadeur van verschillende organisaties die zich inzetten voor de energietransitie, herkent dit als een van de sterkste punten van een burgerinitiatief als LochemEnergie: “Het is prachtig dat burgers een steentje bijdragen, helemaal in tijden dat er te weinig goed beleid wordt gevoerd door de overheid.”

Zelf is ze betrokken bij verschillende projecten, zoals windmolen- en zonneparken in de omgeving van Nijmegen: “Het is gebleken dat initiatieven vanuit burgers heel effectief zijn. Je hebt te maken met intrinsiek gemotiveerde mensen, wat sterke organisaties voortbrengt.” Ze ziet dat het ontmoeten van gelijkgestemden leidt tot inspiratie en motivatie: “Ik heb al veel andere initiatieven spontaan zien ontstaan die uiteindelijk leidden tot mobiliteitsprojecten, moestuinen en zelfs het kopen van een gedeelde batterij, zoals LochemEnergie wil doen.”

Klimaatpsychologie
Haar grote ervaring in het vertalen van complexe weerfenomenen voor het algemene publiek helpt haar ook bij het overbrengen van haar enthousiasme voor de energietransitie: “Het is relevanter dan ooit om het over klimaatverandering te hebben. Ik geef veel lezingen en spreek graag op conferenties. Na deze droge zomer ben ik weer helemaal volgeboekt.”

Ze spreekt over hoe we ons als samenleving kunnen aanpassen aan een veranderend klimaat, maar ook over hoe we kunnen praten met mensen die niet veel voelen voor duurzaamheid: “De kunst is het gesprek aan te gaan zonder uit elkaar te groeien. Ik wil hun verhaal horen om vervolgens een zaadje te planten dat groene alternatieven ook bestaan. Veranderen is juist een verrijking van het leven.”

Ze heeft er vertrouwen in dat de maatschappij in het denken over klimaatverandering een kantelpunt gaat bereiken en de energietransitie gaat omarmen: “Net zoals er kantelpunten zijn in het klimaat, zie je ook dat het mogelijk is kantelpunten in het denken te bereiken, zoals bij roken en vuurwerk. Mensen denken daar heel anders over dan zelfs een aantal jaren geleden.”

Watermolen
Dit optimisme komt ruimschoots aan bod tijdens de jubileumviering in de Gudulakerk. De dag is gratis bij te wonen voor iedereen die meer wil weten over de projecten van LochemEnergie en andere organisaties uit de omgeving. Het dagprogramma met markt en seminar begint om 11.00 uur en Margot spreekt tijdens het avondprogramma wat om 19.30 uur begint.

Als speciaal bedankje voor 15 jaar enthousiaste samenwerking met de inwoners van de gemeente herstelt de coöperatie de watermolen bij de fietsbrug over de Berkel. Het is een replica van een middeleeuwse watermolen. Tonnie: “We hebben nog geen waterkrachtcentrale kunnen realiseren in de Berkel, maar van opgeven is geen sprake. Dit is ons cadeau aan Lochem.”

www.lochemenergie.net